Dlaczego żywienie ma znaczenie w chorobach tarczycy? Jak powiązane jest to z insulinoopornością?

Choroby tarczycy to prosta droga do pojawienia się problemów z gospodarką węglowodanową – nieprawidłową tolerancją glukozy. Stąd też u wielu osób z chorobami tarczycy rozwija się insulinooporność (a w zaawansowanych przypadkach nawet cukrzyca). Dlaczego tak się dzieje?

 

Przeczytaj artykuł do końca – czeka na Ciebie prezent!

Jeśli nie wiesz jeszcze, czym jest insulinooporność i zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zajrzyj najpierw tutaj, by lepiej zrozumieć temat.

 

 

Choroby tarczycy a gospodarka węglowodanowa

Tarczyca to naprawdę wyjątkowy narząd. Spełnia w organizmie niezastąpioną rolę – produkuje hormony oddziałujące na każdą tkankę, każdą komórkę. Nic więc dziwnego, że gdy nie pracuje prawidłowo, wynikające z tego objawy są manifestowane w ciele przez wiele układów i na wiele sposobów.

Tym samym zaburzenia w produkcji hormonów przez tarczycę nie pozostają obojętne dla układu pokarmowego oraz metabolizmu składników odżywczych, w tym metabolizmu węglowodanów. Hormony tarczycy oddziałują między innymi na perystaltykę jelit i tempo trawienia, co ma bezpośredni związek z szybkością wchłaniania glukozy. Im więcej hormonów tarczycy, tym szybsza perystaltyka jelit i szybszy wzrost poziomu glukozy we krwi. Im ich mniej, tym cały proces jest wolniejszy.

Najczęściej występującym zaburzeniem pracy tarczycy jest jej niedoczynność, czyli niedostateczna produkcja hormonów przez ten gruczoł. Jeśli nie jesteś jedną z chorujących osób, z pewnością znasz kogoś, kto zmaga się z niedoczynną tarczycą. W niedoczynności oprócz tego, że zmniejsza się szybkość wchłaniania glukozy w jelitach, spowolniona zostaje również odpowiedź insuliny na podwyższony poziom cukru we krwi. Glukoza zostaje też wtedy wolniej wychwytywana przez komórki. Oznacza to, że energia dla organizmu dostarczona z jedzeniem jest produkowana dużo mniej efektywnie niż u zdrowych osób.

To wszystko powoduje, że niedoczynność tarczycy chodzi często w parze z insulinoopornością lub stanowi czynnik ryzyka jej rozwoju.

 

Nadczynność tarczycy, czyli produkowanie przez nią hormonów w nadmiarze, również stanowi przyczynę zaburzeń w metabolizmie węglowodanów. W tym przypadku żywieniowy sposób postępowania jest nieco inny niż przy niedoczynności i wymaga szczególnie indywidualnego podejścia.

A co z „popularnym” Hashimoto i innymi chorobami autoimmunologicznymi, w których organizm produkuje przeciwciała przeciwko tarczycy? Tutaj również żywienie ma znaczenie! Odpowiednio zbilansowana dieta może przyczynić się do spowolnienia przebiegu choroby oraz zmniejszyć ryzyko rozwoju chorób współistniejących. W przypadku autoimmunizacyjnych chorób tarczycy często rekomendowane jest unikanie substancji mogących dodatkowo pobudzać układ odpornościowy do produkcji przeciwciał. Wymaga to jednak znów w 100% indywidualnego podejścia.

                                                                                      

 

Jaki z tego wniosek?

Pomimo, że w większości przypadków w chorobach tarczycy konieczna jest farmakoterapia, to prawidłowe odżywianie stanowi niezbędny czynnik, wspomagający leczenie. Odpowiednia dieta jest też kluczowa, by zapobiec dalszym zaburzeniom metabolicznym, do których predysponują choroby tarczycy.

 

 

Przepis na dietę wspierającą pracę gruczołu tarczowego

Zalecenia dietetyczne w chorobach tarczycy bazują na zasadach zdrowego żywienia, jednak ze względu na zwiększone ryzyko lub występującą insulinooporność/cukrzycę, bardzo ważny jest aspekt diety wspierający gospodarkę węglowodanową. Oznacza to, że posiłki powinny opierać się na produktach o niskim indeksie glikemicznym (tzn. produktach nieprzetworzonych, o dużej zawartości błonnika) oraz muszą być odpowiednio skomponowane pod kątem makroskładników. Innym ważnym aspektem są też pory spożywania posiłków oraz zachowanie 3-4 godzinnych przerw między nimi.

 

 

Inne ważne elementy diety przyjaznej tarczycy

• Przeciwzapalny charakter diety – obfitość posiłków w antyoksydanty oraz nienasycone kwasy tłuszczowe (szczególnie z rodziny Omega-3!)
• Odpowiednia ilość pełnowartościowego białka, które jest źródłem tyrozyny – aminokwasu wykorzystywanego do syntezy przez tarczycę hormonu T4.
• Regularne i wystarczające spożycie tłuszczów głównie pochodzenia roślinnego (oleje, orzechy i nasiona + ryby) – źródła wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, które pobudzają wątrobę do przemiany T4 w T3.
• Odpowiednie dostarczenie mikroelementów i wit. kluczowych dla pracy tarczycy: jodu (niezbędnego w syntezie hormonów tarczycy), żelaza i selenu (zawartych w enzymach potrzebnych do hormonalnych przemian), cynku (którego niedobór skutkuje obniżeniem stężenia T3 i T4), witaminy D (mającej działanie przeciwzapalne).
• W diecie nie powinno zabraknąć ryb – dostarczają one jednocześnie jodu, selenu, witaminy D oraz wspomnianych kwasów tłuszczowych.
• Ograniczeniu powinno ulec spożywanie ulec produkty wolotwórcze (m.in. warzyw krzyżowych czy soi) zawierających substancje ograniczające przyswajanie jodu z pożywienia. Spożycie ich w ograniczonej ilości jest dozwolone, jednak powinny być poddane obróbce termicznej.

 

Oprócz odpowiedniej diety, w kontekście zdrowia tarczycy liczy się również regularna aktywność fizyczna oraz regenerujący codzienny sen. Nie zapomnij o tym! Zadbanie o te wszystkie elementy, (wraz z niezbędną farmakoterapią) umożliwi wyeliminowanie lub znaczne zmniejszenie negatywnych skutków choroby, takich jak problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała, senność czy osłabienie, powikłania metaboliczne. Warto się o to zatroszczyć.

By Ci to ułatwić przygotowałam 2-dniowy jadłospis wspierający pracę tarczycy zbilansowany pod kątem niskiego indeksu glikemicznego. Śmiało – skorzystaj !

 

A jeśli potrzebujesz wsparcia w kontekście indywidualnego planu żywieniowego i zaleceń w Twojej sytuacji zdrowotnej, nie wahaj się skontaktować ze mną (kontakt).

 

 

Źródła

https://journals.viamedica.pl/forum_zaburzen_metabolicznych/article/view/56317/44470

https://journals.viamedica.pl/endokrynologia_polska/article/view/48072/35337

Pastusiak K., Michałowska J., Bogdański P. Postępowanie żywieniowe w chorobach tarczycy. Forum Zab. Metabol. 2017: 8(4):155-160

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21278761/

https://www.mp.pl/pacjent/dieta/diety/diety_w_chorobach/194575,dieta-i-suplementacja-w-chorobie-hashimoto